Ukaguzi mitano, dakika mbili
- Nani anasema hivyo? Tafuta mtu au shirika lenye jina. "Vyanzo vinasema" au ujumbe usio na mwandishi ni ishara ya tahadhari.
- Tafuta asili yake. Tafuta maneno kamili au kichwa cha habari. Kama hakuna chombo kinachojulikana au taasisi rasmi inayokichapisha, kuwa mwangalifu.
- Angalia tarehe. Picha na habari za zamani mara nyingi hushirikiwa upya kana kwamba ni mpya.
- Angalia chanzo rasmi. Tarehe na matokeo ya uchaguzi hutoka IEBC; sheria iko kwenye Kenya Law na Katiba iko kwenye Chagua.
- Iangalie picha. Utafutaji wa picha unaonyesha ilipochapishwa mara ya kwanza. Picha za skrini za TV au magazeti zilizohaririwa ni nyingi.
Katiba inasema nini
Kila mtu ana haki ya kutafuta, kupokea na kushiriki habari na mawazo, na vyombo vya habari viko huru. Uhuru huo hauhusu propaganda ya vita, uchochezi wa vurugu, matamshi ya chuki, wala kuhimiza chuki inayochochea madhara. Pia una haki ya kupata habari zinazoshikiliwa na Serikali.
Wakaguzi huru wa ukweli
Mashirika kama PesaCheck na Africa Check huchapisha ukaguzi wa madai yanayotolewa nchini Kenya. Habari kwenye Chagua ikiwa imekaguliwa na mmoja wao, alama kwenye habari hiyo inaonyesha aliyekagua na inaunganisha na kazi yao. Chagua kamwe haitoi hukumu juu ya madai yenyewe.