Katiba ya Kenya, 2010

Sura ya Tatu

Uraia

Nani ni raia wa Kenya, jinsi uraia unavyopatikana na lini unaweza kupotea.

Vifungu 12–18 · vifungu 7

Kif.12

Haki za raia

Kiswahili

(1)Kila raia anastahiki––

(a)kupata haki, fadhila na manufaa ya uraia kulingana na udhibiti uliowekwa au kama inavyoruhusiwa na Katiba hii; na

(b)kupata pasipoti ya Kenya na hati yoyote ya usajili au utambulisho unaotolewa na Taifa kwa raia.

(2)Pasipoti au hati nyingine inayorejelewa katika ibara ya (1) (b) inaweza kutopeanwa kwa mtu, matumizi yake kusimamishwa au kupokonywa tu kulingana na Sheria ya Bunge ambayo inatosheleza vigezo vilivyotajwa katika Kifungu cha 24.

English

Entitlements of citizens

(1)Every citizen is entitled to—

(a)the rights, privileges and benefits of citizenship, subject to the limits provided or permitted by this Constitution; and

(b)a Kenyan passport and any document of registration or identification issued by the State to citizens.

(2)A passport or other document referred to in clause (1) (b) may be denied, suspended or confiscated only in accordance with an Act of Parliament that satisfies the criteria referred to in Article 24.

Kif.13

Kupata na kudumisha uraia

Kiswahili

(1)Kila mtu ambaye alikuwa raia kabla ya kuanza kutumika kwa Katiba hii atadumisha hali ya uraia wake kufikia tarehe hiyo.

(2)Uraia unaweza kupatikana kwa kuzaliwa au kwa kusajiliwa.

(3)Uraia haupotezwi kupitia kwa ndoa au kuvunjika kwa ndoa.

English

Retention and acquisition of citizenship

(1)Every person who was a citizen immediately before the effective date retains the same citizenship status as of that date.

(2)Citizenship may be acquired by birth or registration.

(3)Citizenship is not lost through marriage or the dissolution of marriage.

Kif.14

Uraia kwa kuzaliwa

Kiswahili

(1)Mtu ni raia kwa kuzaliwa ikiwa katika siku yake ya kuzaliwa, bila kujalisha ikiwa mtu huyo amezaliwa nchini Kenya, baba au mama wa mtu huyo ni raia.

(2)Ibara ya (1) pia inatumika kwa mtu ambaye amezaliwa kabla ya tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, bila kujalisha iwapo mtu huyo alizaliwa nchini Kenya, ikiwa mama au baba ya mtu huyo ni raia, au alikuwa raia.

(3)Bunge linaweza kutunga sheria ili kudhibiti athari za sehemu ya (1) na (2) kwa vizazi vya raia wa Kenya ambao wamezaliwa nje ya Kenya.

(4)Mtoto anayepatikana nchini Kenya ambaye anaonekana kuwa mwenye umri wa chini ya miaka nane, na ambaye uraia wake na wazazi wake hawajulikani, atachukuliwa kuwa raia wa Kenya kwa kuzaliwa.

(5)Mtu ambaye ni raia wa Kenya kwa kuzaliwa na ambaye katika tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, amekoma kuwa raia wa Kenya kwa sababu mtu huyo alipata uraia wa nchi nyingine ana haki ya kurejeshewa uraia wa Kenya, kwakutuma ombi.

English

Citizenship by birth

(1)A person is a citizen by birth if on the day of the person’s birth, whether or not the person is born in Kenya, either the mother or father of the person is a citizen.

(2)Clause (1) applies equally to a person born before the effective date, whether or not the person was born in Kenya, if either the mother or father of the person is or was a citizen.

(3)Parliament may enact legislation limiting the effect of clauses (1) and (2) on the descendents of Kenyan citizens who are born outside Kenya.

(4)A child found in Kenya who is, or appears to be, less than eight years of age, and whose nationality and parents are not known, is presumed to be a citizen by birth.

(5)A person who is a Kenyan citizen by birth and who, on the effective date, has ceased to be a Kenyan citizen because the person acquired citizenship of another country, is entitled on application to regain Kenyan citizenship.

Kif.15

Uraia kwa kujiandikisha

Kiswahili

(1)Mtu ambaye ameolewa na raia wa Kenya au ameoa raia wa Kenya kwa muda wa angalau miaka saba ana haki ya kusajiliwa kama raia kwa kutuma ombi.

(2)Mtu ambaye amekuwa mkazi nchini Kenya kihalali kwa muda wa miaka saba mfululizo, na ambaye anatimiza masharti yote yaliyotolewa na Sheria ya Bunge, anaweza kutuma ombi ili kusajiliwa kama raia.

(3)Mtoto ambaye si raia wa Kenya, lakini anapewa malezi na raia, ana haki ya kusajiliwa kama raia atumapo ombi.

(4)Bunge litatunga sheria itakayotoa masharti ambayo yatazingatiwa ili kuwapa uraia watu binafsi ambao ni raia wa nchi zingine.

(5)Kifungu hiki kinatumika kwa mtu kuanzia tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, lakini mahitaji yoyote ambayo ni lazima yatimizwe kabla ya mtu huyo kustahiki ili kusajiliwa kama raia, yatachukuliwa kuwa yametimizwa pasi na kuzingatia ikiwa mtu huyu aliyatimiza kabla au baada ya tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, au kwa kiwango fulani kabla, na kwa kiwango fulani baada ya tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii.

English

Citizenship by registration

(1)A person who has been married to a citizen for a period of at least seven years is entitled on application to be registered as a citizen.

(2)A person who has been lawfully resident in Kenya for a continuous period of at least seven years, and who satisfies the conditions prescribed by an Act of Parliament, may apply to be registered as a citizen.

(3)A child who is not a citizen, but is adopted by a citizen, is entitled on application to be registered as a citizen.

(4)Parliament shall enact legislation establishing conditions on which citizenship may be granted to individuals who are citizens of other countries.

(5)This Article applies to a person as from the effective date, but any requirements that must be satisfied before the person is entitled to be registered as a citizen shall be regarded as having been satisfied irrespective of whether the person satisfied them before or after the effective date, or partially before, and partially after, the effective date.

Kif.16

Uraia wa nchi mbili

Kiswahili

Mtu ambaye ni raia kwa kuzaliwa hapotezi uraia wake kwa sababu ya kupata uraia wa nchi nyingine.

English

Dual citizenship

A citizen by birth does not lose citizenship by acquiring the citizenship of another country.

Kif.17

Kuondolewa kwa uraia

Kiswahili

(1)Iwapo mtu amepata uraia kwa kusajiliwa, uraia huo unaweza kufutiliwa mbali ikiwa mtu huyo––

(a)alipata uraia huo kwa njia ya ulaghai, udanganyifu au kuficha ukweli wa maelezo yoyote husika;

(b)alifanya biashara isiyo halali au kuwasiliana na adui wakati wa vita ambavyo Kenya ilihusika, amejihusisha au kushiriki katika biashara ambayo ilifanywa kwa njia ya kumsaidia adui katika vita hivyo;

(c)katika kipindi cha miaka mitano baada ya kusajiliwa, amepatikana na hatia na kuhukumiwa kifungo cha miaka mitatu au zaidi; au

(d)kwa wakati wowote ule baada ya kusajiliwa, amepatikana na hatia ya uhaini au hatia ambayo––

(i)hukumu ya angalau miaka saba gerezani inaweza kutolewa; au

(ii)hukumu kali zaidi inaweza kutolewa.

(2)Uraia wa mtu ambaye alichukuliwa kuwa raia kwa kuzaliwa, kama inavyobainiwa katika Kifungu cha 14 (4), unaweza kufutiliwa mbali ikiwa–

(a)uraia huo ulipatikana kwa njia ya ulaghai, udanganyifu au kwa kuficha ukweli wa maelezo yoyote husika;

(b)uraia au kuzaliwa kwa mtu huyo kunajulikana na kunafichua kwamba mtu huyo alikuwa raia wa nchi nyingine; au

(c)umri wa mtu huyo unajulikana na unafichua kwamba alikuwa na umri wa zaidi ya miaka nane alipopatikana nchini Kenya.

English

Revocation of citizenship

(1)If a person acquired citizenship by registration, the citizenship may be revoked if the person—

(a)acquired the citizenship by fraud, false representation or concealment of any material fact;

(b)has, during any war in which Kenya was engaged, unlawfully traded or communicated with an enemy or been engaged in or associated with any business that was knowingly carried on in such a manner as to assist an enemy in that war;

(c)has, within five years after registration, been convicted of an offence and sentenced to imprisonment for a term of three years or longer; or

(d)has, at any time after registration, been convicted of treason, or of an offence for which—

(i)a penalty of at least seven years imprisonment may be imposed; or

(ii)a more severe penalty may be imposed.

(2)The citizenship of a person who was presumed to be a citizen by birth, as contemplated in Article 14 (4), may be revoked if—

(a)the citizenship was acquired by fraud, false representation or concealment of any material fact by any person;

(b)the nationality or parentage of the person becomes known, and reveals that the person was a citizen of another country; or

(c)the age of the person becomes known, and reveals that the person was older than eight years when found in Kenya.

Kif.18

Sheria kuhusu uraia

Kiswahili

Bunge litatunga sheria—

(a)itakayoeleza taratibu ambazo kupitia kwazo mtu anaweza kuwa raia;

(b)itakayosimamia uingiaji na makazi nchini Kenya;

(c)itakayoeleza kuhusu hali ya wakazi wa kudumu;

(d)itakayoeleza kuhusu kuwacha uraia kwa hiari;

(e)itakayoeleza mchakato wa kufutiliwa mbali kwa kwa uraia;

(f)itakayoeleza majukumu na haki za raia; na

(g)kijumla, kuwezesha utekelezaji wa vifungu vya Sura hii.

English

Legislation on citizenship

Parliament shall enact legislation—

(a)prescribing procedures by which a person may become a citizen;

(b)governing entry into and residence in Kenya;

(c)providing for the status of permanent residents;

(d)providing for voluntary renunciation of citizenship;

(e)prescribing procedures for revocation of citizenship;

(f)prescribing the duties and rights of citizens; and

(g)generally giving effect to the provisions of this Chapter.

Maandishi: Tafsiri ya Kiswahili ya Katiba ya Kenya, 2010, iliyochapishwa na Uraia kwa kutumia chapisho la Halmashauri ya Kitaifa ya Kuripoti Maswala ya Sheria (27 Agosti 2010). Ikiwa kuna utata wowote kuhusu tafsiri, nakala ya Kiingereza ndiyo rasmi.

Huu ni msaada wa kusoma, si ushauri wa kisheria. Kwa swali la kisheria, ongea na wakili. Umeona kosa? Ripoti marekebisho