Uraia

(1)Kila raia anastahiki––

(a)kupata haki, fadhila na manufaa ya uraia kulingana na udhibiti uliowekwa au kama inavyoruhusiwa na Katiba hii; na

(b)kupata pasipoti ya Kenya na hati yoyote ya usajili au utambulisho unaotolewa na Taifa kwa raia.

(2)Pasipoti au hati nyingine inayorejelewa katika ibara ya (1) (b) inaweza kutopeanwa kwa mtu, matumizi yake kusimamishwa au kupokonywa tu kulingana na Sheria ya Bunge ambayo inatosheleza vigezo vilivyotajwa katika Kifungu cha 24.

(1)Kila mtu ambaye alikuwa raia kabla ya kuanza kutumika kwa Katiba hii atadumisha hali ya uraia wake kufikia tarehe hiyo.

(2)Uraia unaweza kupatikana kwa kuzaliwa au kwa kusajiliwa.

(3)Uraia haupotezwi kupitia kwa ndoa au kuvunjika kwa ndoa.

(1)Mtu ni raia kwa kuzaliwa ikiwa katika siku yake ya kuzaliwa, bila kujalisha ikiwa mtu huyo amezaliwa nchini Kenya, baba au mama wa mtu huyo ni raia.

(2)Ibara ya (1) pia inatumika kwa mtu ambaye amezaliwa kabla ya tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, bila kujalisha iwapo mtu huyo alizaliwa nchini Kenya, ikiwa mama au baba ya mtu huyo ni raia, au alikuwa raia.

(3)Bunge linaweza kutunga sheria ili kudhibiti athari za sehemu ya (1) na (2) kwa vizazi vya raia wa Kenya ambao wamezaliwa nje ya Kenya.

(4)Mtoto anayepatikana nchini Kenya ambaye anaonekana kuwa mwenye umri wa chini ya miaka nane, na ambaye uraia wake na wazazi wake hawajulikani, atachukuliwa kuwa raia wa Kenya kwa kuzaliwa.

(5)Mtu ambaye ni raia wa Kenya kwa kuzaliwa na ambaye katika tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, amekoma kuwa raia wa Kenya kwa sababu mtu huyo alipata uraia wa nchi nyingine ana haki ya kurejeshewa uraia wa Kenya, kwakutuma ombi.

(1)Mtu ambaye ameolewa na raia wa Kenya au ameoa raia wa Kenya kwa muda wa angalau miaka saba ana haki ya kusajiliwa kama raia kwa kutuma ombi.

(2)Mtu ambaye amekuwa mkazi nchini Kenya kihalali kwa muda wa miaka saba mfululizo, na ambaye anatimiza masharti yote yaliyotolewa na Sheria ya Bunge, anaweza kutuma ombi ili kusajiliwa kama raia.

(3)Mtoto ambaye si raia wa Kenya, lakini anapewa malezi na raia, ana haki ya kusajiliwa kama raia atumapo ombi.

(4)Bunge litatunga sheria itakayotoa masharti ambayo yatazingatiwa ili kuwapa uraia watu binafsi ambao ni raia wa nchi zingine.

(5)Kifungu hiki kinatumika kwa mtu kuanzia tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, lakini mahitaji yoyote ambayo ni lazima yatimizwe kabla ya mtu huyo kustahiki ili kusajiliwa kama raia, yatachukuliwa kuwa yametimizwa pasi na kuzingatia ikiwa mtu huyu aliyatimiza kabla au baada ya tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii, au kwa kiwango fulani kabla, na kwa kiwango fulani baada ya tarehe ya kuanza kutekelezwa kwa Katiba hii.

Mtu ambaye ni raia kwa kuzaliwa hapotezi uraia wake kwa sababu ya kupata uraia wa nchi nyingine.

(1)Iwapo mtu amepata uraia kwa kusajiliwa, uraia huo unaweza kufutiliwa mbali ikiwa mtu huyo––

(a)alipata uraia huo kwa njia ya ulaghai, udanganyifu au kuficha ukweli wa maelezo yoyote husika;

(b)alifanya biashara isiyo halali au kuwasiliana na adui wakati wa vita ambavyo Kenya ilihusika, amejihusisha au kushiriki katika biashara ambayo ilifanywa kwa njia ya kumsaidia adui katika vita hivyo;

(c)katika kipindi cha miaka mitano baada ya kusajiliwa, amepatikana na hatia na kuhukumiwa kifungo cha miaka mitatu au zaidi; au

(d)kwa wakati wowote ule baada ya kusajiliwa, amepatikana na hatia ya uhaini au hatia ambayo––

(i)hukumu ya angalau miaka saba gerezani inaweza kutolewa; au

(ii)hukumu kali zaidi inaweza kutolewa.

(2)Uraia wa mtu ambaye alichukuliwa kuwa raia kwa kuzaliwa, kama inavyobainiwa katika Kifungu cha 14 (4), unaweza kufutiliwa mbali ikiwa–

(a)uraia huo ulipatikana kwa njia ya ulaghai, udanganyifu au kwa kuficha ukweli wa maelezo yoyote husika;

(b)uraia au kuzaliwa kwa mtu huyo kunajulikana na kunafichua kwamba mtu huyo alikuwa raia wa nchi nyingine; au

(c)umri wa mtu huyo unajulikana na unafichua kwamba alikuwa na umri wa zaidi ya miaka nane alipopatikana nchini Kenya.

Bunge litatunga sheria—

(a)itakayoeleza taratibu ambazo kupitia kwazo mtu anaweza kuwa raia;

(b)itakayosimamia uingiaji na makazi nchini Kenya;

(c)itakayoeleza kuhusu hali ya wakazi wa kudumu;

(d)itakayoeleza kuhusu kuwacha uraia kwa hiari;

(e)itakayoeleza mchakato wa kufutiliwa mbali kwa kwa uraia;

(f)itakayoeleza majukumu na haki za raia; na

(g)kijumla, kuwezesha utekelezaji wa vifungu vya Sura hii.