Katiba ya Kenya, 2010

Sura ya Kumi

Kitengo cha Serikali Kinachosimamia Mahakama

Mahakama, majaji na jinsi haki inavyotolewa.

Vifungu 159–173 · vifungu 15

Sehemu 1Mamlaka ya Mahakama na Mfumo wa Kisheria

Kif.159

Mamlaka ya mahakama

(1)Mamlaka ya Mahakama yametolewa na wananchi na yatatekelezwa na mahakama na taasisi zilizo na mamlaka ya mahakama zilizobuniwa chini ya Katiba hii.

(2)Katika kutekeleza mamlaka ya mahakama, mahakama na taasisi zilizo na mamlaka ya mahakama zitaongozwa na kanuni zifuatazo—

(a)haki itatendewa wote, bila kuzingatia hadhi;

(b)utekelezaji wa haki hautacheleweshwa;

(c)njia mbadala za kusuluhisha kesi, ikijumuisha upatanishi, mashauriano, maridhiano na njia za kitamaduni za kusuluhisha mizozo zitakuzwa, lakini kulingana na ibara ya (3);

(d)haki itatekelezwa bila kuzingatia kwa uzito changamoto za kiutaratibu; na

(e)lengo na kanuni za Katiba hii zitalindwa na kukuzwa.

(3)Mbinu za kitamaduni za kusuluhisha mizozo hazitatumiwa kwa njia ambayo—

(a)inakiuka Sheria za Haki;

(b)Haikubaliki kimaadili na katika haki au inayosababisha matokeo ambayo sio ya haki au yasiyokubalika kimaadili;

(c)haiambatani na Katiba hii au na sheria yoyote iliyoandikwa.

Kif.160

Uhuru wa Mahakama

(1)Katika utekelezaji wa mamlaka ya mahakama, Kitengo cha Serikali Kinachosimamia Mahakama, kama kilivyobuniwa chini ya Kifungu cha 161, kitazingatia Katiba hii na sheria, na hakitadhibitiwa wala kuelekezwa na mtu au mamlaka yoyote.

(2)Afisi ya jaji wa mahakama iliyo katika ngazi ya juu haitafutiliwa mbali wakati ambao kuna afisa anayehudumu katika afisi hiyo.

(3)Mishahara na marupurupu ambayo majaji wanalipwa yatatoka katika Hazina Jumuishi.

(4)Kwa kuzingatia Kifungu cha 168 (6), mishahara na marupurupu ambayo jaji anapaswa kulipwa, hayatabadilishwa kwa njia itakayomwathiri, na manufaa ya kustaafu ya jaji aliyestaafu hayatabadilishwa ili kumuathiri jaji huyo mstaafu katika maisha yake yote.

(5)Mwanachama wa mahakama hatawajibika katika hatua au kesi inayohusiana na chochote kilichofanywa au ambacho hakikufanywa kwa nia njema katika utendakazi wa kisheria majukumu ya mahakama yanapotekelezwa.

Kif.161

Ofisi na maafisa wa mahakama

(1)Kitengo cha Mahakama kinajumuisha majaji wa mahakama za ngazi ya juu, mahakimu na maafisa na wafanyakazi wengine katika Kitengo cha Mahakama.

(2)Imebuniwa ofisi ya––

(a)Jaji Mkuu, ambaye atayekuwa Kiongozi wa Kitengo cha Mahakama;

(b)Naibu Jaji Mkuu, atakayekuwa Naibu Mkuu katika Kitengo cha Mahakama;

(c)Msajili Mkuu katika Kitengo cha Mahakama, ambaye atakuwa msimamizi mkuu wa kiutawala na afisa wa uhasibu wa Kitengo cha Mahakama.

(3)Tume ya Huduma za Mahakama inaweza kubuni ofisi zingine za msajili itakavyohitajika.

Kif.162

Mfumo wa mahakama

(1)Mahakama za ngazi ya juu ni Mahakama ya Juu Zaidi, Mahakama ya Rufaa, Mahakama Kuu na mahakama zilizotajwa katika ibara ya (2).

(2)Bunge litabuni mahakama zenye hadhi ya Mahakama Kuu ili kusikiliza na kuamua mizozo inayohusu—

(a)ajira na mahusiano ya kikazi; na

(b)mazingira, matumizi, hatimiliki na umiliki wa ardhi.

(3)Bunge litaamua mamlaka na majukumu ya mahakama zinazobainishwa katika ibara ya (2).

(4)Mahakama za ngazi ya chini ndizo mahakama zilizobuniwa chini ya Kifungu cha 169, au zilizobuniwa na Bunge kulingana na Kifungu hicho.

Sehemu 2Mahakama za Ngazi ya Juu

Kif.163

Mahakama ya Juu Zaidi

(1)Mahakama ya Juu Zaidi imebuniwa, na itajumuisha—

(a)Jaji Mkuu, ambaye atakuwa rais wa mahakama hiyo;

(b)Naibu Jaji Mkuu, ambaye—

(i)atakuwa naibu wa Jaji Mkuu; na

(ii)atakuwa naibu wa rais wa mahakama hiyo; na

(c)majaji wengine watano.

(2)Katika usikilizaji wa kesi, mahakama itakuwa imepangwa vizuri ikiwa itakuwa na majaji watano.

(3)Mahakama ya Juu Zaidi—

(a)itakuwa na mamlaka ya kipekee na ya kiasili ya kusikiliza na kuamua kesi zinazohusu uchaguzi wa urais chini ya Kifungu cha 140; na

(b)Kwa kuzingatia ibara ya (4) na (5), itakuwa na mamlaka ya rufaa ya kusikiliza na kuamua rufaa kutoka—

(i)Mahakama ya Rufaa; na

(ii)mahakama nyingine yoyote au taasisi iliyo na mamlaka ya mahakama itakavyoagizwa kupitia kwa sheria ya kitaifa.

(4)Kukatwa Rufaa kutatoka Mahakama ya Rufaa hadi Mahakama ya Juu Zaidi—

(a)kwa msingi wa haki katika kesi yoyote inayohusiana na ufasiri na utekelezaji wa Katiba hii; na

(b)katika kesi nyingine yoyote ambayo Mahakama ya Juu Zaidi au Mahakama ya Rufaa itathibitisha kwamba suala lililohusishwa lina umuhimu wa kijumla kwa umma, lakini kwa kuzingatia ibara ya (5).

(5)Uthibitisho wa Mahakama ya Rufaa chini ya ibara ya (4) (b) unaweza kukaguliwa na Mahakama ya Juu Zaidi, na kisha kukubaliwa, kurekebishwa au kufutiliwa mbali.

(6)Mahakama ya Juu Zaidi inaweza kutoa maoni ya ushauri kwa serikali ya kitaifa, kitengo chochote cha Serikali, au kwa serikali yoyote ya kaunti katika suala lolote linalohusiana na serikali ya kaunti iwapo litaombwa kufanya hivyo.

(7)Mahakama zingine zote ila Mahakama ya Juu Zaidi zitafuata maamuzi ya Mahakama ya Juu Zaidi.

(8)Mahakama ya Juu Zaidi itatunga sheria zitakazoongoza utekelezaji wa mamlaka yake.

(9)Sheria ya Bunge inaweza kutoa mwongozo zaidi kuhusu utendakazi wa Mahakama ya Juu Zaidi.

Kif.164

Mahakama ya Rufaa

(1)Mahakama ya Rufaa imebuniwa, ambayo—

(a)itakuwa na idadi ya majaji ambao hawatapungua kumi na wawili kulingana na Sheria ya Bunge; na

(b)itapangwa na kusimamiwa kulingana na mwongozo utakaotolewa na Sheria ya Bunge.

(2)Kutakuwa na Rais wa Mahakama ya Rufaa ambaye atachaguliwa na majaji wa Mahakama ya Rufaa kutoka miongoni mwao.

(3)Mahakama ya Rufaa ina mamlaka ya kusikiliza kesi za rufaa kutoka—

(a)Mahakama Kuu; na

(b)Mahakama au taasisi yoyote nyingine iliyo na mamlaka ya mahakama kama itakavyoagizwa kupitia kwa Sheria ya Bunge.

Kif.165

Mahakama Kuu

(1)Mahakama Kuu imebuniwa, ambayo—

(a)itakuwa na idadi ya majaji kama itakavyobainishwa katika Sheria ya Bunge;

(b)itapangwa na kusimamiwa kulingana na Sheria ya Bunge.

(2)Kutakuwa na Jaji Kinara wa Mahakama Kuu, ambaye atachaguliwa na majaji wa Mahakama Kuu kutoka miongoni mwao.

(3)Kwa kuzingatia ibara ya (5), Mahakama Kuu—

(a)Itakuwa na mamlaka ya kiasili katika kesi za jinai na kesi za kiraia;

(b)mamlaka ya kubaini iwapo haki au uhuru wa kimsingi katika Sheria za Haki imezuiwa, kukiukwa, kuvunjwa au kutishiwa; au

(c)mamlaka ya kusikiliza kesi ya rufaa kutoka katika uamuzi wa taasisi iliyo na mamlaka ya mahakama iliyoteuliwa chini ya Katiba hii kuchunguza kuondolewa kwa mtu ofisini, isipokuwa taasisi iliyoteuliwa chini ya Kifungu cha 144;

(d)mamlaka ya kusikiliza suala lolote kuhusu kufasiriwa kwa Katiba hii ikijumuisha—

(i)iwapo sheria yoyote haiambatani na, au inakiuka, Katiba hii;

(ii)iwapo chochote kinachosemekana kutekelezwa chini ya mamlaka ya Katiba hii au sheria yoyote, hakiambatani, au kinakiuka, Katiba hii;

(iii)suala lolote linalohusu mamlaka ya kikatiba ya vitengo vya serikali katika serikali za kaunti na suala lolote linalohusu uhusiano wa kikatiba kati ya ngazi za serikali; na

(iv)swali linalohusu mkinzano wa sheria chini ya Kifungu cha 191; na

(e)swala kuhusu mamlaka yake mengine yoyote, ya kiasili au ya rufaa, ambayo yametolewa na sheria.

(4)Suala lolote linalothibitishwa na mahakama kuwa linazua utata mkubwa kisheria chini ya ibara ya (3) (b) au (d) litasikilizwa na idadi isiyo shufwa ya majaji, na isiyopungua watatu, watakaoteuliwa na Jaji Mkuu.

(5)Mahakama Kuu haitakuwa na mamlaka kuhusiana na masuala—

(a)yaliyotengewa mamlaka ya kipekee ya Mahakama ya Juu Zaidi chini ya Katiba hii; au

(b)yaliyo chini ya mamlaka ya mahakama zilizotajwa katika Kifungu cha 162 (2).

(6)Mahakama Kuu ina mamlaka ya kusimamia mahakama za ngazi ya chini, mtu yeyote, taasisi au halmashauri inayotekeleza jukumu la kimahakama, lakini sio mahakama ya ngazi ya juu.

(7)Kwa malengo ya ibara ya (6), Mahakama Kuu inaweza kuitisha kumbukumbu za kesi yoyote inayoendelea katika mahakama ya ngazi ya chini, mtu, taasisi au halmashauri inayorejelewa katika ibara ya (6) na inaweza kutoa maagizo yoyote na kutoa maelekezo yanayofaa kwa maoni ya mahakama hiyo ili kuhakikisha kwamba haki inatendeka.

Kif.166

Uteuzi wa Jaji Mkuu, Naibu wa Jaji Mkuu na majaji wengine

(1)Rais atateua—

(a)Jaji Mkuu na Naibu Jaji Mkuu kulingana na mapendekezo ya Tume ya Huduma za Mahakama na kwa idhini ya Bunge; na

(b)majaji wengine wote, kulingana na mapendekezo ya Tume ya Huduma za Mahakama.

(2)Kila jaji wa mahakama ya ngazi ya juu atateuliwa kutoka miongoni mwa watu ambao—

(a)wana shahada ya sheria kutoka chuo kikuu kinachotambulika, au ni mawakili wa Mahakama Kuu, au wamehitimu kwa njia hii kutoka nchi nyingine inayotumia mfumo wa sheria unaokuzwa na majaji kupitia maamuzi yao;

(b)wana uzoefu unaohitajika chini ya ibara ya (3) hadi (6), bila kujalisha kwamba uzoefu huo ulipatikana nchini Kenya au katika nchi nyingine inayotumia mfumo wa sheria katika Jumuiya ya Madola; na

(c)wana mienendo na maadili mema, uadilifu na wasioegemea upande wowote.

(3)Jaji Mkuu na majaji wengine wa Mahakama ya Juu Zaidi watateuliwa kutoka miongoni mwa watu ambao—

(a)wana uzoefu wa angalau miaka kumi na mitano kama jaji katika mahakama ya ngazi ya juu; au

(b)wana uzoefu wa angalau miaka kumi na mitano kama wasomi wanaoheshimika, maafisa wa mahakama, wanasheria au uzoefu wa kiasi sawa katika nyanja nyingine ya kisheria inayohusika; au

(c)amehitimu kwa viwango vilivyotajwa katika aya ya (a) na (b) kwa muda wa miaka kumi na mitano kijumla;

(4)Kila jaji wa Mahakama ya Rufaa atateuliwa kutoka miongoni mwa watu ambao—

(a)wana uzoefu wa angalau miaka kumi kama jaji wa mahakama ya ngazi ya juu; au

(b)wana uzoefu wa angalau miaka kumi kama wasomi wanaoheshimika au wanasheria au uzoefu sawa katika nyanja nyingine ya kisheria inayohusika; au

(c)wamehitimu kulingana na aya ya (a) na (b) na kwa muda wa miaka kumi kijumla.

(5)Kila jaji wa Mahakama Kuu atateuliwa kutoka miongoni mwa watu ambao—

(a)wana uzoefu wa angalau miaka kumi kama jaji wa mahakama ya ngazi ya juu; au

(b)wana uzoefu wa angalau miaka kumi kama wasomi wanaoheshimika au wanasheria au uzoefu sawa katika nyanja nyingine ya kisheria inayohusika; au

(c)wamehitimu kwa viwango vilivyotajwa katika aya ya (a) na (b) na kwa muda wa miaka kumi kijumla.

Kif.167

Kipindi cha kuhudumu ofisini cha Jaji Mkuu na majaji wengine

(1)Jaji atastaafu kutoka ofisini atakapofikisha umri wa miaka sabini, lakini anaweza kuamua kustaafu wakati wowote baada ya kufikisha miaka sitini na mitano.

(2)Jaji Mkuu atahudumu ofisini kwa jumla ya miaka kumi au hadi atakapostaafu chini ya ibara ya (1), kustaafu huko kukizingatia itakayotimia mwanzo.

(3)Ikiwa muhula wa Jaji Mkuu wa kuhudumu utakamilika kabla ya Jaji Mkuu kufikisha umri wa kustaafu chini ya ibara ya (1), Jaji Mkuu anaweza kuendelea kuhudumu kama jaji wa Mahakama ya Juu Zaidi.

(4)Ikiwa, wakati wa kukamilika kwa muhula wa kuhudumu kwa Jaji Mkuu, Jaji huyo ataamua kuendelea kuhudumu mahakamani chini ya ibara ya (3), mtu atakayeteuliwa kama Jaji Mkuu atateuliwa kwa mujibu wa Kifungu cha 166 (1) ingawa uteuzi huo unaweza kusababisha idadi ya majaji kuzidi idadi inayokubalika ya majaji wa Mahakama ya Juu Zaidi.

(5)Jaji Mkuu na jaji mwingine yeyote anaweza kujiuzulu kutoka ofisini kwa kumwandikia Rais notisi.

Kif.168

Kuondolewa ofisini

(1)Jaji wa mahakama ya ngazi ya juu anaweza kuondolewa kutoka ofisini tu kwenye misingi ya—

(a)kutoweza kutekeleza majukumu ya ofisi hiyo kutokana na kukosa uwezo wa kiakili au wa kimwili;

(b)kukiuka kanuni za utendakazi zilizowekewa majaji wa mahakama za ngazi ya juu kupitia kwa Sheria ya Bunge;

(c)kufilisika;

(d)kutokuwa na uzoefu unaohitajika; au

(e)mwenendo mbaya zaidi ofisini au tabia mbaya.

(2)Hatua ya kumuondoa jaji inaweza kuanzishwa na Tume ya Huduma za Mahakama kwa kuchukua hatua hiyo kivyake, au kwa ombi au malalamishi ya mtu yeyote, yatakayowasilishwa kwa Tume hii.

(3)Ombi au malalamishi ya mtu kwa Tume ya Huduma za Mahakama chini ya ibara ya (2) yatawasilishwa kwa maandishi, yakiainisha maswala yanayodaiwa kuwa msingi wa kumwondoa jaji.

(4)Tume ya Huduma za Mahakama itaangalia malalamishi hayo na iwapo itaridhika kwamba ombi au malalamishi hayo yanafichua sababu chini ya ibara ya (1), itatuma ombi au malalamishi hayo kwa Rais.

(5)Katika muda wa siku kumi na nne baada ya kupokea malalamishi hayo, Rais atamsimamisha kazi jaji huyo, na kwa kuzingatia ushauri wa Tume ya Huduma za Mahakama—

(a)iwapo itakuwa ni Jaji Mkuu, itateua taasisi iliyo na mamlaka ya mahakama, itakayojumuisha—

(i)Spika wa Bunge la Kitaifa, kama mwenyekiti;

(ii)majaji watatu wa mahakama za ngazi ya juu kutoka nchi zinazotumia mfumo wa sheria wa Jumuiya ya Madola;

(iii)wakili mmoja mwenye uzoefu wa miaka kumi na mitano; na

(iv)watu wengine wawili wenye uzoefu katika masuala ya umma; au

(b)iwapo ni jaji mwingine ambaye sio Jaji Mkuu, itateua taasisi iliyo na mamlaka ya mahakama, itakayojumuisha—

(i)mwenyekiti na wanachama wengine watatu ambao wanahudumu au wamewahi kuhudumu kama jaji wa mahakama ya ngazi ya juu, au ambao wamehitimu kuteuliwa kama jaji wa mahakama ya ngazi ya juu, lakini ambao hawajakuwa wanachama wa Tume ya Huduma za Mahakama katika muda wa miaka mitatu iliyopita;

(ii)wakili mmoja mwenye uzoefu wa miaka kumi na mitano; na

(iii)watu wengine wawili walio na uzoefu katika masuala ya umma.

(6)Licha ya kifungu cha (160) (4), mshahara na marupurupu ya jaji ambaye amesimamishwa kazi chini ya ibara ya (5) yatapunguzwa kwa nusu hadi wakati ambapo jaji huyo ataondolewa au kurudishwa ofisini.

(7)Taasisi iliyoteuliwa chini ya ibara ya (5)—

(a)itakuwa na jukumu la kudhibiti vikao vyake, kwa kuzingatia sheria yoyote inayobainishwa katika ibara ya (10); na

(b)itachunguza suala hilo kwa haraka, kutoa ripoti kuhusu ukweli wa suala hilo, na kuwasilisha mapendekezo ambayo Rais atatekeleza.

(8)Jaji ambaye hajaridhika na uamuzi wa taasisi hiyo chini ya Kifungu hiki anaweza kukata rufaa dhidi ya uamuzi huo kwa Mahakama ya Juu Zaidi ndani ya siku kumi baada ya taasisi hiyo kutoa mapendekezo yake.

(9)Rais atachukua hatua kulingana na mapendekezo yaliyotolewa na taasisi hiyo kufikia mwisho wa—

(a)muda uliotolewa wa kukata rufaa chini ya ibara ya (8), iwapo rufaa kama hiyo haijakatwa; au

(b)kukamilika kwa haki zote za ukataji rufaa katika kesi yoyote inayokubalia ukataji huo wa rufaa chini ya Ibara ya (8), iwapo rufaa kama hiyo imekatwa na uamuzi wa mwisho katika swala hilo unaafikiana na mapendekezo ya taasisi hiyo.

(10)Bunge litatunga sheria itakayotoa mwongozo wa taratibu za taasisi itakayoteuliwa chini ya Kifungu cha hiki.

Sehemu 3Mahakama za Ngazi ya Chini

Kif.169

Mahakama ndogo

(1)Mahakama za ngazi ya chini ni—

(a)mahakama za Mahakimu;

(b)mahakama za Kadhi;

(c)Mahakama za Kijeshi; na

(d)mahakama yoyote nyingine au taasisi itakayobuniwa kwa Sheria ya Bunge, isipokuwa mahakama zilizobuniwa inavyohitajika chini ya Kifungu cha 162 (2). (2) Bunge litatunga sheria itakayotoa mamlaka, na majukumu ya mahakama ambazo zimebuniwa chini ya ibara ya (1).

Kif.170

Mahakama za Kadhi

(1)Kutakuwa na Kadhi Mkuu na Kadhi wengine wasiopungua watatu kulingana na mwongozo wa Sheria ya Bunge.

(2)Hakuna mtu atakayestahiki kuteuliwa ili kuhudumu katika ofisi ya Kadhi isipokuwa mtu huyo—

(a)ni muumini wa dini ya Kiislamu; na

(b)ana ufahamu wa sheria ya Kiislamu inayotumika katika madhehebu ya Waislamu, ambao kwa maoni ya Tume ya Huduma za Mahakama, unamwezesha mtu huyo kuhudumu katika mahakama ya Kadhi.

(3)Bunge litabuni mahakama za kadhi, na kila mahakama ya Kadhi itakuwa na mamlaka yaliyotolewa kulingana sheria, lakini kwa kuzingatia ibara ya (5).

(4)Kadhi Mkuu na makadhi wengine, au Kadhi Mkuu na Kadhi wengine (wasiopungua watatu) kama inavyoweza kutolewa mwongozo na Sheria ya Bunge, watapewa mamlaka ya kuhudumu katika mahakama ya Kadhi iliyo na mamlaka nchini Kenya.

(5)Mamlaka ya mahakama ya Kadhi yatadhibitiwa ili kushughulikia maswala kuhusu sheria ya Uislamu yanayohusiana na hadhi ya kibinafsi, ndoa, talaka au urithi katika kesi ambazo pande zote husika zinakiri dini ya Kiislamu na zinatii mamlaka ya mahakama za Kadhi.

Kif.171

Kuundwa kwa Tume ya Huduma za Mahakama

(1)Tume ya Huduma za Mahakama imebuniwa.

(2)Tume hiyo itajumuisha—

(a)Jaji Mkuu, atakayekuwa mwenyekiti wa Tume;

(b)Jaji mmoja wa Mahakama ya Juu Zaidi aliyeteuliwa na majaji wa Mahakama ya Juu Zaidi;

(c)Jaji mmoja wa Mahakama ya Rufaa aliyeteuliwa na majaji wa Mahakama ya Rufaa;

(d)Jaji mmoja wa Mahakama Kuu na hakimu mmoja, mwanamke mmoja na mwanaume mmoja, walioteuliwa na wanachama wa muungano wa majaji na mahakimu;

(e)Mwanasheria Mkuu;

(f)mawakili wawili, mwanamke mmoja na mwanaume mmoja, kila mmoja akiwa na uzoefu wa angalau miaka kumi na mitano, walioteuliwa na chama kinachowajibika kisheria kudhibiti taaluma ya mawakili;

(g)mtu mmoja aliyeteuliwa na Tume ya Huduma za Umma; na

(h)mwanamke mmoja na mwanaume mmoja watakaowakilisha umma, na wasiokuwa wanasheria, watakaoteuliwa na Rais kwa idhini ya Bunge la Kitaifa.

(3)Msajili Mkuu wa Kitengo cha Mahakama ndiye atakayekuwa Katibu wa Tume hiyo.

(4)Wanachama wa Tume hiyo, isipokuwa Jaji Mkuu na Mwanasheria Mkuu, watahudumu kwenye ofisi hiyo kwa kipindi cha miaka mitano na watastahiki kuteuliwa ili kuhudumu kwa muhula mwingine mmoja wa miaka mitano, mradi tu wawe wamehitimu,

Kif.172

Kazi ya Tume ya Huduma za Mahakama

(1)Tume ya Huduma za Mahakama itahakikisha na kuimarisha uhuru na uwajibikaji wa kitengo cha mahakama, na kuimarisha utekelezaji bora wa haki, ulio wazi na wenye ufanisi na—

(a)itapendekezea Rais watu watakaoteuliwa kama majaji;

(b)itakagua na kutoa mapendekezo kuhusu masharti ya kuhudumu kwa—

(i)majaji na maafisa wengine wa mahakama, kando na mishahara yao; na

(ii)wafanyakazi katika kitengo cha mahakama;

(c)itateua, kupokea malalamishi, kuchunguza na kuwaondoa ofisini au vinginevyo kuwachukulia hatua za kinidhamu wasajili, mahakimu, maafisa wengine wa mahakama na wafanyakazi wengine katika kitengo cha mahakama, kwa namna ambayo imebainiwa na Sheria ya Bunge;

(d)itandaa na kutekeleza programu za elimu na mafunzo yanayoendelea kwa majaji, mahakimu na maafisa wengine mahakama; na

(e)itaishauri serikali ya kitaifa kuhusu uboreshaji wa utendakazi katika utekelezaji wa haki.

(2)Katika utekelezaji wa majukumu yake, Tume itaongozwa na yafuatayo—

(a)ushindani na michakato yenye uwazi katika uteuzi wa maafisa wa mahakama na wafanyakazi wengine katika kitengo hicho cha mahakama; na

(b)ukuzaji wa usawa wa kijinsia.

Kif.173

Hazina ya Mahakama

(1)Hazina itakayojulikana kama Hazina ya Kitengo cha Mahakama, ambayo itasimamiwa na Msajili Mkuu wa Kitengo cha Mahakama imebuniwa.

(2)Hazina hiyo itatumika kugharamia usimamizi wa Kitengo cha Mahakama na madhumuni mengine yatakayohitajika katika utekelezaji wa majukumu ya Mahakama.

(3)Katika kila mwaka wa kifedha, Msajili Mkuu ataandaa makadirio ya matumizi ya mwaka utakaofuata, na kuyawasilisha kwa Bunge la Kitaifa ili kuidhinishwa.

(4)Bunge la Kitaifa litakapoidhinisha makadirio hayo, matumizi haya yatagharamiwa kutoka kwenye Hazina Jumuishi na fedha hizo zitalipwa moja kwa moja katika Hazina ya Mahakama.

(5)Bunge litatunga sheria ili kudhibiti matumizi ya Hazina hiyo.

Maandishi: Tafsiri ya Kiswahili ya Katiba ya Kenya, 2010, iliyochapishwa na Uraia kwa kutumia chapisho la Halmashauri ya Kitaifa ya Kuripoti Maswala ya Sheria (27 Agosti 2010). Ikiwa kuna utata wowote kuhusu tafsiri, nakala ya Kiingereza ndiyo rasmi.

Huu ni msaada wa kusoma, si ushauri wa kisheria. Kwa swali la kisheria, ongea na wakili. Umeona kosa? Ripoti marekebisho