Usalama wa Kitaifa

(1)Usalama wa kitaifa ni ulinzi kutokana na vitisho vya ndani na vya nje kwa mipaka ya Kenya na uhuru wa Kenya, watu wake, haki zao, uhuru, mali, amani, uthabiti na maendeleo, na maslahi mengine ya kitaifa.

(2)Usalama wa kitaifa wa Kenya utakuzwa na kuhakikishiwa kulingana na kanuni zifuatazo––

(a)usalama wa kitaifa uko chini ya mamlaka ya Katiba hii na Bunge;

(b)usalama wa kitaifa utatekelezwa kulingana na sheria, na kwa heshima kuu ya utawala wa sheria, demokrasia, haki za binadamu na uhuru wa kimsingi;

(c)katika kutekeleza majukumu na mamlaka yao, vitengo vya usalama wa kitaifa vitaheshimu tamaduni tofauti za jamii zilizo nchini Kenya; na

(d)uajiri katika vitengo vya usalama vya kitaifa utaonyesha utofauti wa wananchi wa Kenya katika viwango sawa.

(1)Vitengo vya usalama wa kitaifa ni—

(a)Vikosi vya Ulinzi wa Kenya;

(b)Huduma za Upelelezi za Kitaifa; na

(c)Huduma za Polisi za Kitaifa.

(2)Lengo la kimsingi la vitengo vya usalama wa kitaifa na mfumo wa usalama ni kukuza na kutoa hakikisho kuhusu usalama wa kitaifa kulingana na kanuni zilizotajwa katika Kifungu cha 238 (2).

(3)Katika kutekeleza majukumu na mamlaka yao, vitengo vya usalama wa kitaifa na kila mwanachama wa vitengo hivyo vya usalama wa kitaifa—

(a)hatahudumu kwa njia inayopendelea;

(b)hataendeleza maslahi au malengo ya chama chochote cha kisiasa; au

(c)kuhujumu maslahi ya kisiasa au malengo ya kisiasa ambayo ni halali chini ya Katiba hii.

(4)Hakuna mtu atakayebuni kikosi cha kijeshi au kikosi chenye hadhi ya kijeshi au shirika linalodai kuendeleza na kutoa hakikisho kuhusu usalama wa kitaifa isipokuwa inavyoruhusiwa na Katiba hii au Sheria ya Bunge.

(5)Vitengo vya usalama wa kitaifa vitakuwa chini ya mamlaka ya kiraia.

(6)Bunge litatunga sheria itakayotoa mwongozo kuhusu majukumu, utaratibu na usimamizi wa vitengo vya usalama wa kitaifa.

(1)Baraza la Usalama wa Kitaifa limebuniwa.

(2)Baraza hilo linajumuisha—

(a)Rais;

(b)Naibu wa Rais;

(c)Waziri anayewajibika kuhusu ulinzi;

(d)Waziri anayewajibika kuhusu masuala ya kigeni;

(e)Waziri anayewajibika kuhusu usalama wa ndani;

(f)Mwanasheria Mkuu;

(g)Mkuu wa Vikosi vya Ulinzi wa Kenya;

(h)Mkurugenzi Mkuu wa Huduma za Upelelezi za Kitaifa; na

(i)Inspekta-Jenerali wa Huduma za Polisi za Kitaifa.

(3)Baraza hilo litakuwa na mamlaka ya kusimamia vitengo vya usalama wa kitaifa na kutekeleza majukumu mengine yoyote yatakayotolewa na sheria ya kitaifa.

(4)Rais ataongoza mikutano ya Baraza.

(5)Baraza litateua katibu wake.

(6)Baraza hilo—

(a)litaunganisha sera za humu nchini, za kigeni na za kijeshi zinazohusiana na usalama wa kitaifa ili kuviwezesha vitengo vya usalama wa kitaifa kushirikiana na kufanya kazi kikamilifu; na

(b)litatathmini na kukadiria malengo, kujitolea katika utendakazi, na hatari kwa Jamhuri kwa kuzingatia uwezo halisi na uwezo unaokuzwa, wa usalama wa kitaifa.

(7)Baraza hilo litatoa ripoti kwa Bunge kila mwaka kuhusu hali ya usalama nchini Kenya.

(8)Kwa idhini ya Bunge, Baraza linaweza—

(a)kuvipeleka vikosi vya kitaifa nje ya Kenya kwa madhumuni ya—

(i)kutoa msaada wa kudumisha amani katika eneo hili au kimataifa; au

(ii)shughuli zingine za kutoa msaada; na

(b)kuidhinisha kuletwa kwa vikosi vya kigeni nchini Kenya.

(1)Vikosi vya Ulinzi wa Kenya vimebuniwa.

(2)Vikosi hivyo vya Ulinzi vinajumuisha—

(a)Jeshi la Kenya la Nchi Kavu;

(b)Jeshi la Kenya la Anga; na

(c)Jeshi la Kenya la Wanamaji.

(3)Vikosi vya Ulinzi—

(a)vina jukumu la ulinzi wa uhuru na mamlaka ya mipaka ya Jamhuri;

(b)vitasaidia na kushirikiana na mashirika mengine katika hali za dharura au majanga, na kutoa ripoti kwa Bunge la Kitaifa wakati wowote yanapotekeleza shughuli kama hizo; na

(c)vinaweza kupelekwa ili kurejesha amani katika sehemu yoyote nchini Kenya inayokumbwa na machafuko, lakini tu kwa idhini ya Bunge la Kitaifa.

(4)Uongozi katika Vikosi yya Ulinzi utaonyesha utofauti wa kimaeneo na kijamii wa watu wa Kenya.

(5)Baraza la Ulinzi limebuniwa.

(6)Baraza litajumuisha—

(a)Waziri anayewajibika kuhusu ulinzi, ambaye ndiye mwenyekiti;

(b)Mkuu wa Vikosi vya Ulinzi vya Kenya;

(c)makamanda watatu wa vikosi vya ulinzi; na

(d)Katibu Mkuu katika wizara inayowajibika kuhusu ulinzi.

(7)Baraza––

(a)linawajibika katika sera ya kijumla, udhibiti na usimamizi wa Vikosi vya Ulinzi vya Kenya; na

(b)hutekeleza majukumu mengine yoyote yaliyotolewa kwa mujibu wa sheria ya kitaifa.

(1)Huduma ya Upelelezi ya Kitaifa imebuniwa.

(2)Huduma ya Upelelezi ya Kitaifa––

(a)Inawajibika katika upelelezi wa kiusalama na wa kuzuia tishio lolote kwa usalama ili kuboresha usalama wa kitaifa kulingana na Katiba hii; na

(b)hutekeleza majukumu mengine yoyote yaliyotolewa kwa mujibu wa sheria ya kitaifa.

(1)Huduma za Polisi za Kitaifa imebuniwa.

(2)Huduma za Polisi za Kitaifa zinajumuisha—

(a)Huduma za Polisi wa Kenya; na

(b)Huduma za Polisi wa Utawala.

(3)Huduma za Polisi za Kitaifa ni huduma za kitaifa ambazo zitatekelezwa kote nchini Kenya.

(4)Bunge litatunga sheria ili kuwezesha utekelezaji wa Kifungu hiki kikamilifu.

(1)Huduma za Polisi za Kitaifa—

(a)zitajitahidi kufikia viwango vya juu zaidi vya utaalamu na nidhamu miongoni mwa wanachama wa huduma hizo;

(b)zitazuia ufisadi, na kukuza na kutekeleza uwazi na uwajibikaji;

(c)zitazingatia viwango vya kikatiba vya haki za binadamu na uhuru wa kimsingi;

(d)zitawapa wafanyakazi wake mafunzo kwa viwango vya juu zaidi iwezekanavyo katika ustadi na uadilifu na kuheshimu haki za binadamu, uhuru wa kimsingi na hadhi ya binadamu; na

(e)zitajenga na kukuza mahusiano na jamii.

(1)Ofisi ya Inspekta-Jenerali wa Huduma za Polisi za Kitaifa imebuniwa.

(2)Inspekta-Jenerali––

(a)anateuliwa na Rais kwa idhini ya Bunge; na

(b)atatekeleza uongozi huru katika Huduma za Polisi za Kitaifa na kutekeleza majukumu mengine yoyote yatakayotolewa kwa mujibu wa sheria ya kitaifa.

(3)Huduma za Polisi nchini Kenya na Huduma za Polisi wa Utawala, zitaongozwa na Naibu Inspekta-Jenerali atakayeteuliwa na Rais kulingana na mapendekezo ya Tume ya Huduma za Polisi za Kitaifa.

(4)Waziri anayehusikana na huduma za polisi anaweza kutoa agizo kisheria kwa Inspekta-Jenerali kuhusu suala lolote la sera ya Huduma za Polisi za Kitaifa; lakini hakuna mtu yeyote atakayetoa maelekezo kwa Inspekta-Jenerali kuhusiana na—

(a)uchunguzi wa hatia fulani;

(b)utekelezaji wa sheria dhidi ya mtu au watu fulani; au

(c)kuajiriwa, kutoa majukumu, kupandishwa cheo, kusimamishwa au kufutwa kazi kwa mwanachama yeyote wa Huduma za Polisi za Kitaifa.

(5)Maelekezo yoyote yatakayotolewa na Waziri anayehusikana na huduma za polisi kwa Inspekta-Jenerali chini ya ibara ya (4), au Maelekezo yoyote yatakayotolewa na Mkurugenzi wa Mashtaka ya Umma kwa Inspekta-Jenerali chini ya Kifungu cha 157 (4), yatakuwa kwa njia ya maandishi.

(6)Inspekta-Jenerali atateuliwa ili kuhudumu kwa muhula mmoja wa miaka minne, na hatastahiki kuteuliwa tena.

(7)Inspekta-Jenerali anaweza kuondolewa ofisini na Rais kwenye misingi tu ya—

(a)ukiukaji mkubwa wa Katiba hii au sheria nyingine yoyote, ikijumuisha ukiukaji wa Sura ya Sita;

(b)mwenendo mbaya zaidi katika utekelezaji wa majukumu ya ofisi hiyo au vinginevyo;

(c)kutokuwa na uwezo wa kimwili au kiakili wa kutekeleza majukumu ya ofisi hiyo;

(d)kushindwa kutekeleza majukumu yake ipasavyo;

(e)kufilisika; au

(f)sababu yoyote nyingine yenye haki.

(8)Bunge litatunga sheria ili kuwezesha utekelezaji wa Kifungu hiki kikamilifu.

(1)Tume ya Huduma za Polisi za Kitaifa imebuniwa.

(2)Tume hiyo inajumuisha—

(a)watu wafuatao, kila mmoja wao akiwa ameteuliwa na Rais—

(i)mtu anayestahiki kuteuliwa kama Jaji wa Mahakama Kuu;

(ii)maafisa wawili wa polisi wa ngazi ya juu waliostaafu; na

(iii)watu watatu waadilifu ambao wamewahi kuhudumia umma kwa umahiri mkubwa;

(b)Inspekta-Jenerali wa Huduma za Polisi za Kitaifa; na

(c)Manaibu wote wawili wa Inspekta-Jenerali wa Huduma za Polisi za Kitaifa.

(3)Tume—

(a)itaajiri na kuteua watu ili kuhudumu au kutoa huduma kwa muda mfupi katika ofisi zilizo kwenye huduma hizo, itaidhinisha uteuzi na kuamua watakaopandishwa vyeo na kuhamishwa katika Huduma za Polisi za Kitaifa;

(b)itazingatia mchakato uliowekwa, itachukua hatua za kinidhamu na kuwaondoa watu wanaohudumu katika ofisi za Huduma hizo; na

(c)itatekeleza majukumu mengine yoyote yatakayotolewa kwa mujibu wa sheria ya kitaifa.

(4)Uajiri na uanachama katika Huduma za Polisi za Kitaifa utaonyesha utofauti wa kimaeneo na kikabila wa wananchi wa Kenya.

Bunge linaweza kutunga sheria zitakazobuni huduma zingine za polisi chini ya usimamizi wa Huduma za Polisi za Kitaifa na uongozi wa Inspekta-Jenerali wa Huduma hizi.