Katiba ya Kenya, 2010

Sura ya Pili

Jamhuri

Kenya kama jamhuri: eneo lake, lugha, alama za taifa, maadili ya kitaifa na ugatuzi.

Vifungu 4–11 · vifungu 8

Kif.4

Kutangazwa kwa Jamhuri

Kiswahili

(1)Kenya ni Jamhuri inayojitawala.

(2)Jamhuri ya Kenya itakuwa Taifa la kidemokrasia na lenye vyama vingi likiwa kwenye misingi ya maadili ya kitaifa na kanuni za utawala kama ilivyotajwa katika Kifungu cha 10.

English

Declaration of the Republic

(1)Kenya is a sovereign Republic.

(2)The Republic of Kenya shall be a multi-party democratic State founded on the national values and principles of governance referred to in Article 10.

Kif.5

Teritori ya Kenya

Kiswahili

Eneo la Jamhuri ya Kenya linajumuisha nchi kavu na maji ya Taifa la Kenya katika tarehe ya kuanza kutekelezwa, na nchi yoyote kavu na yenye maji kama inavyofafanuliwa naSheria ya Bunge.

English

Territory of Kenya

Kenya consists of the territory and territorial waters comprising Kenya on the effective date, and any additional territory and territorial waters as defined by an Act of Parliament.

Kif.6

Ugatuzi na upataji huduma

Kiswahili

(1)Eneo la Kenya limegawanywa katika kaunti zilizotajwa katika Ambatisho la Kwanza.

(2)Serikali katika ngazi za kitaifa na kaunti ni tofauti na zinategemeana na zitahusiana kwenye msingi wa mashauriano na ushirikiano.

(3)Idara ya Serikali ya kitaifa itahakikisha upatikanaji bora wa huduma zake katika sehemu zote za Jamhuri, kwa njia inayofaa na kulingana na hali ya huduma.

English

Devolution and access to services

(1)The territory of Kenya is divided into the counties specified in the First Schedule.

(2)The governments at the national and county levels are distinct and inter-dependent and shall conduct their mutual relations on the basis of consultation and cooperation.

(3)A national State organ shall ensure reasonable access to its services in all parts of the Republic, so far as it is appropriate to do so having regard to the nature of the service.

Kif.7

Lugha ya taifa, lugha rasmi na lugha zingine

Kiswahili

(1)Lugha ya kitaifa ya Jamhuri ni Kiswahili.

(2)Lugha rasmi za Jamhuri ya Kenya ni Kiswahili na Kiingereza.

(3)Serikali––

(a)itakuza na kulinda utofauti wa lugha za wananchi wa Kenya; na

(b)itakuza ustawi na matumizi ya lugha za kiasili, Lugha ya Ishara ya Kenya, Breli na njia zingine za mawasiliano na teknolojia zinazoweza kufikiwa na watu wenye ulemavu.

English

National, official and other languages

(1)The national language of the Republic is Kiswahili.

(2)The official languages of the Republic are Kiswahili and English.

(3)The State shall—

(a)promote and protect the diversity of language of the people of Kenya; and

(b)promote the development and use of indigenous languages, Kenyan Sign language, Braille and other communication formats and technologies accessible to persons with disabilities.

Kif.8

Nchi na dini

Kiswahili

Hakutakuwa na dini ya Taifa.

English

State and Religion

There shall be no State religion.

Kif.9

Nembo za kitaifa na siku za kitaifa

Kiswahili

(1)Nembo za kitaifa za Jamhuri ni––

(a)bendera ya taifa;

(b)wimbo wa taifa;

(c)nembo ya kitaifa inayoashiria mamlaka ya uhuru wa kujitawala; na

(d)muhuri wa serikali.

(2)Nembo za kitaifa ni kama zilivyotajwa katika Ambatisho la Pili.

(3)Siku za kitaifa ni––

(a)Siku ya Madaraka, itakayoadhimishwa tarehe 1 Juni;

(b)Siku ya Mashujaa, itakayoadhimishwa tarehe 20 Oktoba; na

(c)Siku ya Jamhuri, itakayoadhimishwa tarehe 12 Desemba.

(4)Siku ya kitaifa itakuwa siku ya mapumziko kote nchini.

(5)Bunge linaweza kupitisha sheria itakayoweka siku zingine zitakazokuwa siku za kitaifa na kuelekeza jinsi siku hizo zitakavyoadhimishwa.

English

National symbols and national days

(1)The national symbols of the Republic are—

(a)the national flag;

(b)the national anthem;

(c)the coat of arms; and

(d)the public seal.

(2)The national symbols are as set out in the Second Schedule.

(3)The national days are—

(a)Madaraka Day, to be observed on 1st June;

(b)Mashujaa Day, to be observed on 20th October; and

(c)Jamhuri Day, to be observed on 12th December.

(4)A national day shall be a public holiday.

(5)Parliament may enact legislation prescribing other public holidays, and providing for observance of public holidays.

Kif.10

Maadili ya kitaifa na kanuni za utawala

Kiswahili

(1)Maadili ya kitaifa na kanuni za utawala katika Kifungu hiki ni lazima yafuatwe na idara zote za Serikali, maafisa wote wa Serikali, maafisa wa umma na watu wote kila wakati––

(a)wanapotekeleza au kufasiri Katiba hii;

(b)wanapopitisha, tekeleza au kufasiri sheria yoyote; au

(c)wanapotunga, au kutekeleza maamuzi kuhusu sera za umma.

(2)Maadili ya kitaifa na kanuni za utawala zinajumuisha––

(a)uzalendo, umoja wa kitaifa, kushirikiana na ugatuzi wa mamlaka, utawala wa sheria, demokrasia na kushiriki kwa watu;

(b)heshima kwa binadamu, usawa, haki za jamii, kushirikishwa, haki za binadamu, kutobaguliwa na kulindwa kwa jamii za watu waliotengwa;

(c)utawala mwema, uadilifu, uwazi na uwajibikaji; na

(d)maendeleo endelevu.

English

National values and principles of governance

(1)The national values and principles of governance in this Article bind all State organs, State officers, public officers and all persons whenever any of them—

(a)applies or interprets this Constitution;

(b)enacts, applies or interprets any law; or

(c)makes or implements public policy decisions.

(2)The national values and principles of governance include—

(a)patriotism, national unity, sharing and devolution of power, the rule of law, democracy and participation of the people;

(b)human dignity, equity, social justice, inclusiveness, equality, human rights, non-discrimination and protection of the marginalised;

(c)good governance, integrity, transparency and accountability; and

(d)sustainable development.

Kif.11

Utamaduni

Kiswahili

(1)Katiba hii inatambua utamaduni kuwa msingi wa taifa na ustaarabu wa kijumla wa taifa na watu wa Kenya.

(2)Serikali—

(a)itakuza aina zote za kujieleza kitaifa na kitamaduni kupitia fasihi, sanaa, sherehe za kitamaduni, sayansi,

(b)mawasiliano, habari, vyombo vya habari, uchapishaji, maktaba na urithi mwingine wa kitamaduni;

(c)itatambua jukumu la sayansi na teknolojia za kiasili katika maendeleo ya nchi; na

(d)itatambua haki za kiubunifu za watu wa Kenya.

(3)Bunge litatunga sheria ili—

(a)kuhakikisha kwamba jamii zinapokea fidia au mrabaha kwa kutumiwa kwa tamaduni zao na urithi wao wa kitamaduni; na

(b)kutambua na kulinda umiliki wa mbegu na mimea mbalimbali ya kiasili, hali zao tofauti za kimaumbile na matumizi yake miongoni mwa jamii za Kenya.

English

Culture

(1)This Constitution recognises culture as the foundation of the nation and as the cumulative civilization of the Kenyan people and nation.

(2)The State shall—

(a)promote all forms of national and cultural expression through literature, the arts, traditional celebrations, science, communication, information, mass media, publications, libraries and other cultural heritage;

(b)recognise the role of science and indigenous technologies in the development of the nation; and

(c)promote the intellectual property rights of the people of Kenya.

(3)Parliament shall enact legislation to—

(a)ensure that communities receive compensation or royalties for the use of their cultures and cultural heritage; and

(b)recognise and protect the ownership of indigenous seeds and plant varieties, their genetic and diverse characteristics and their use by the communities of Kenya.

Maandishi: Tafsiri ya Kiswahili ya Katiba ya Kenya, 2010, iliyochapishwa na Uraia kwa kutumia chapisho la Halmashauri ya Kitaifa ya Kuripoti Maswala ya Sheria (27 Agosti 2010). Ikiwa kuna utata wowote kuhusu tafsiri, nakala ya Kiingereza ndiyo rasmi.

Huu ni msaada wa kusoma, si ushauri wa kisheria. Kwa swali la kisheria, ongea na wakili. Umeona kosa? Ripoti marekebisho